Co to jest system uprawnień do emisji CO2 (EU ETS) i jak wpływa na ceny energii i gazu w Polsce?

System działa na zasadzie malejącego limitu. Unia ustala pulę uprawnień dla elektrowni i przemysłu, a z roku na rok ją zmniejsza. Każda instalacja musi umorzyć tyle uprawnień, ile ton CO2 wyemitowała. Uprawnienia kupuje się na aukcjach i na rynku, więc mają cenę, która zmienia się jak notowania surowców: reaguje na politykę klimatyczną Unii, koniunkturę gospodarczą i bieżące wydarzenia. Duże zakłady przemysłowe objęte systemem rozliczają w nim własne emisje, ale większość firm styka się z EU ETS pośrednio, przez ceny energii.

Cenę energii na rynku hurtowym wyznacza najdroższe źródło potrzebne do pokrycia zapotrzebowania. W Polsce najczęściej są to elektrownie węglowe, a w części godzin gazowe. Godzin, w których cenę wyznaczają źródła odnawialne, jest u nas wciąż bardzo niewiele. Zarówno elektrownie węglowe, jak i gazowe kupują uprawnienia, dlatego zmiany notowań CO2 przekładają się wprost na wyceny kontraktów na energię.

Gaz ma ponad dwa razy mniejszą emisyjność niż węgiel, więc koszt uprawnień słabiej obciąża energię wytwarzaną z gazu. Na cenę samego gazu system działa natomiast pośrednio: im droższe CO2, tym bardziej opłaca się w Europie produkować energię z gazu zamiast z węgla, a większy popyt podnosi jego cenę.

Zawsze tłumaczę przedsiębiorcom, że temat uprawnień pozostanie z nami na dłużej. Transformacja energetyczna w Polsce potrwa jeszcze lata, a system EU ETS powstał właśnie po to, żeby emitujący płacili. Dopóki większość energii produkujemy z węgla i gazu, koszty CO2 będą istotnym składnikiem ceny energii, podnoszącym jej poziom. O pozostałych czynnikach kształtujących notowania piszę w odpowiedzi na pytanie „Czy da się przewidzieć cenę energii i gazu na kilka lat do przodu?”.

Co zrobić w pierwszej kolejności?

Razem z notowaniami energii i gazu warto sprawdzać ceny uprawnień do emisji CO2. Ich trend pokazuje, w którą stronę może iść rynek.