Co to jest merit order i dlaczego najdroższa elektrownia wyznacza cenę energii?

Cena na rynku hurtowym powstaje osobno dla każdej godziny doby. Wszyscy wytwórcy, których oferty zmieściły się w zapotrzebowaniu, otrzymują tę samą cenę, równą ofercie ostatniego, najdroższego potrzebnego źródła.

Ta konstrukcja bywa nieintuicyjna: skoro wiatr produkuje tanio, dlaczego dostaje cenę węgla? Chodzi o to, żeby każdy wytwórca składał oferty po swoich realnych kosztach. Tak działają rynki energii w całej Europie.

W Polsce ostatnim potrzebnym źródłem zwykle są elektrownie węglowe, rzadziej gazowe. Przybywa jednak godzin, w których produkcja ze słońca pokrywa zapotrzebowanie z nadwyżką i ceny spadają do zera, a nawet poniżej: w 2025 roku na Rynku Dnia Następnego (Fixing 1) takich godzin z ceną ujemną było rekordowe 330. To wciąż niewielka część roku, dlatego polskie ceny hurtowe należą do najwyższych w Europie i podążają za kosztami węgla, gazu oraz uprawnień do emisji CO2, o których piszę w odpowiedzi na pytanie „Co to jest system uprawnień do emisji CO2 (EU ETS) i jak wpływa na ceny energii i gazu w Polsce?”.

Merit order tłumaczy dwa zjawiska, które widać w notowaniach. Po pierwsze, duże wahania cen między godzinami: wystarczy, że w danej godzinie potrzebne jest jedno drogie źródło więcej albo mniej. Po drugie, dlaczego rosnący udział źródeł odnawialnych obniża ceny tylko w wybranych godzinach. O tym piszę w odpowiedzi na pytanie „Skoro odnawialnych źródeł energii w systemie jest coraz więcej, dlaczego energia dla mojej firmy nie tanieje?”.

Co zrobić w pierwszej kolejności?

Wejść na stronę tge.pl i porównać ceny godzinowe z aktualnych notowań Rynku Dnia Następnego. Różnica między najtańszą a najdroższą godziną doby pokazuje, jak merit order działa w praktyce.